RIETLAND IN DE RANDSTAD   45 minuten

Gesponsord door de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten en de Gemeente Nieuwkoop.

Deze film toont opnamen van het vroege voorjaar tot het late najaar in het unieke plassengebied Nieuwkoop en Noorden. We zien het rijke vogelleven, de flora en ook de mens in deze polder, die onder bescherming staat van Natuurmonumenten. 
De NCRV bracht de film op televisie. Kijkdichtheid 10. 

Filmverhuur: Topcast 0575 – 52 74 20 Topcast@wxs.nl , http://www.topcast.nl 
(1976; alleen 16mm) 

REEDBEDS IN THE SUBURBAN AREA
45 minutes

Uit de KRO-gids van 30-6-1976

Rietland in de Randstad

Jan  van den Enden en de vorig jaar overleden ANP-man Bob Schrijvers, beide onvervalste Hagenezen, hebben als jongetjes vaak het waterland bij Nieuwkoop onveilig gemaakt toen zij achter de  vogels aanzaten. Toen  zij elkaar later eens ontmoetten, vatten zij het plan op om met 16millimeter-kamera's de natuur daar te observeren. Alle vrije tijd werd er ten slotte ingestoken. In totaal werkten zij vier à vijf jaar (zesduizend werkuren) aan de dokumentaire die zij ten slotte De Rietlanden" noemden. 

De film valt in twee delen uiteen. Het eerste deel gaat over de visserij en het zeilen. Het tweede deel is verdeeld in jaargetijden, zodat de kijker kan volgen wat er allemaal in een jaar gebeurt. Op het gebied van de plantenwereld wordt extra aandacht gevraagd voor de twee vleesetende planten. De Zonnedauw en het Blaasjeskruid. Maar de hoofdrol wordt uiteraard gespeeld door de vogels. Met name door de purperreiger, een kleinere reiger dan de bekende blauwe en die, wat West-Europa betreft, uitsluitend in Nederland broedt. Hij komt oorspronkelijk uit Afrika. De beide filmers hebben elf uur geluidsband opgenomen om  de welkomstroep te registreren. Verder filmden zij de visarend van nabij en tonen zij het "paaien".
 

Uit de VARA-gids 30-6-1976

De rietlanden van de polders bij Nieuwkoop

 'Rietland' heet de film van J. C. van den Ende en B. Schrijvers over de rietlanden van de polder bij het Zuidhollandse Nieuwkoop. Een film dank zij een aantal subsidies tot stand gekomen. Een film als een pleidooi. Want zó ver zijn we al: je kijkt met verbazing toe, want je had er al niet meer op gerekend dat er in het hart van de Randstad nog zulke puur gebleven moerassige westelijke oergebieden gevonden kunnen worden. En dat pleidooi is duidelijk: in vredesnaam behouden! Wat brengt de film? Wie ontmoeten wij er in? Dat is de purperreiger, geheimzinnige zomergast uit Midden-Afrika die om onnaspeurlijke redenen, de Nieuwkoopse polder adopteerde. En dan zien we de ransuil, een vleeseter, en de fuut, een viseter. We zien de meerkoet, planteneter op platvoeten. We zien de jonge koekoek, een insekteneter die zich door de karakiet laat grootbrengen. We zien, uiteraard, de mens, alleseter. We zien hem in de vorm van de terreinopzichter in de polder, we zien hem als Mieke en Jaap, mensen die de polder kennen als hun broekzak. Een natuurfilm waarin de mensen tóch ondergeschikt worden, deelhebbers zijn aan veel groter processen met veel méér. Om nog iéts van dat meer te noemen: de lepelaars, de kokmeeuwen, de zwarte sterns, de grutto's, het riet, de stilte.

Uit de NCRV-gids van  30-6-1976

Rietland

De polder Nieuwkoop-Noord is een uniek natuurgebied in Europa. Hier leeft bijvoorbeeld de purperreiger. een uit Afrika afkomstige vogel. die maar op enkele plaatsen in Europa voorkomt Dat watergebied in de Randstad Holland moet natuurlijk ongerept blijven. Overigens, dit rietland is er niet altijd geweest Het is door mensenhand gecreëerd. Uit economische noodzaak kan men zelfs zeggen. Want de plas ontstond in de zestiende en zeventiende eeuw door het baggeren van turf. Dat gebeurde zelfs aanvankelijk zo zonder maat, dat de plas dreigde door te breken naar het Haarlemmermeer.

Fantastisch rietland   

Jan van den Ende is vogelgek. Dat geeft hij zelf toe en bovendien kan ieder "gewoon" mens dat bewijzen. Kijk maar naar de film die hij met zijn vriend Bob Schrijvers maakte, over de vogels in het rietland van de Polder Nieuwkoop-Noord. Een haast ongerept gebied in de Randstad Holland. Wie zijn ogen goed openhoudt, ontmoet er de purperreiger, de jonge ransuil, de visetende fuut de meerkoet de koekoek, de lepelaar, de kokmeeuw, de visarend, de zwarte stern, de grutto, de blauwe reiger en nog een heel stel vogels van letterlijk verschillende pluimage. 

Jan van den Ende is fotograaf en filmer van beroep. Hij werkt voor het bedrijfsleven. Zijn hobby is dus de natuur en in het bijzonder de vogelen des hemels. Hij woont in Den Haag, maar de plas ten noordwesten van Nieuwkoop Noorden kent hij waarschijnlijk beter.

"Ik kwam er voor de oorlog als jongen al," zegt Van den Ende (53), "in de jaren vijftig kom ik beroepshalve in contact met de journalist Bob Schrijvers. Bob, die later chef binnenland van het ANP werd, was ook vogelgek en kende die plas ook uit zijn jongensjaren. Op een dag besloten we om er een film te gaan maken. Dit rietland is namelijk zo'n uniek gebied. Met subsidie van CRM kwam die film er acht jaar geleden. 'Laten leven' was de titel. Een kort, eenvoudig filmpje waarin de purperreiger niet voorkwam. Toen het af was, zijn we meteen gaan denken over een documentaire over het Nieuwkoopse plassengebied van 45 minuten. Vorig jaar is die film "Het rietland" in Utrecht voor het eerst getoond aan een 1500 natuurbeschermers. "Bob en ik hebben er ieder ongeveer 6000 uur tijd aan besteed. We hebben er acht jaar aan gewerkt, waarvan vier jaar gefilmd. Vooral het laatste jaar hebben we iedere vrije minuut, ieder vrij weekend op of langs de plas gezeten. Hele dagen in een schuilhut die we bijvoorbeeld van wilgenroosjes bouwden bij een kolonie vogels. En altijd op zo'n wijze dat de kolonie niet gestoord werd. Dat was een eis van ons zelf. Anders had de jachtopziener dat wel gevergd, maar dat was dus dit keer niet nodig."

Hoeveel geld kost de film? 

"Ongeveer 50.000 gulden. We hadden gerekend op de helft, maar het is helemaal uit de hand gelopen. Als het aan mij had gelegen, waren we er voortijdig mee gestopt.  Het is aan Bob Schrijvers te danken, dat die film gereed gekomen is.  Die hield de moed erin. "Jan, we moeten doorgaan". Die zat mij dan te bespraten. Bob is vorig jaar overleden. Was nog maar 50.  Al die moeite die ik nu nog doe om kopieën te verkopen en om die film op tv te krijgen, beschouw dat maar als een hommage aan Bob."

Purperreiger

Levert die film f. 50.000 op?

"Als de Raad van Europa dit jaar uitroept tot Jaar van het Moerasland is er een goede kans dat CRM de film koopt voor vertoning in Straatsburg. De film is aan het onderwijs verkocht, aan de Vereniging tot behoud van Natuurmomenten. Er zijn al aardig wat kopieën in omloop. Het antwoord op de vraag is dus: waarschijnlijk wel." 

Die twee keer 6000 uur zijn dan slecht betaald. 

"Die zijn helemaal niet betaald. Die halve ton zijn alleen de kosten. Bob en ik hebben er geen cent aan verdiend. Maar dat was ook niet de bedoeling. Wij wilden een documentaire maken van een uniek watergebied in Europa."

Uniek waarom? 

"Door de purperreiger vooral. Dat is een vogel uit Centraal-Afrika. In Europa komt hij alleen voor in   de rivierdelta's in Spanje, in de Rhône-delta in Frankrijk, in Hongarije en in Nieuwkoop.

Visarend

De heren Schrijvers en Van den Ende hebben veel moeten wachten. Één verhaal van Van den Ende: "We wisten de roesplaats van een visarend. Dat is een plaats, waar hij eet. Het was een dode boom. Bob en ik zitten nog geen half uur in de schuilhut of daar is die visarend al met een kanjer van een brasem in zijn snavel. We hadden de camera nog niet eens ingesteld, dus we konden hem alleen filmen toen hij al zat te eten. Ik zeg: "Bob, we moeten hem ook aanvliegend hebben. Acht dagen later kwam de visarend opnieuw naar de roesplaats. Ja, we hebben alle acht dagen op de uitkijk gestaan". 

Jan van den Ende tenslotte: "Ach man, alle narigheid van het filmen ben ik allang vergeten. Wat blijft is de prachtige herinnering. De herinnering aan een onvergetelijke vriendschap. Die film? Daar zitten misschien wel de mooiste jaren van mijn leven in".