DUINBEHOUD     28 minuten

In opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij; het Ministerie van VROM met medewerking van het Prins Bernhard Fonds en de Stichting Duinbehoud.

De opnamen van vele soorten duinlandschappen en hun bewoners: planten, zoogdieren, vogels en insecten, laten zien hoe waardevol de duinen als natuurgebied zijn. Van oudsher heeft de mens echter ook hier z'n invloed gehad. Van schiere monniken via aardappeltelers neemt de film u mee naar het duingebruik van tegenwoordig. Massa-recreatie, industrie en waterwinning: hoe gaan we er vandaag de dag en in de toekomst mee om?  

Verkoop VHS Nederlands € 11,50  (ex. verzending):
Stichting Duinbehoud Postbus 664, 2300 AR Leiden  
071 - 516 04 90 
stichting@duinbehoud.nl  of www.duinbehoud.nl  
Verhuur 16mm film:
Stichting Duinbehoud Postbus 664, 2300 AR Leiden   
071 - 516 04 90 
stichting@duinbehoud.nl  of www.duinbehoud.nl    
Topcast  0575 - 52 74 20  Topcast@wxs.nl  of www.topcast.nl  
(1991; 16mm en VHS Nederlands of Engels)

   

DUNE CONSERVATION  28 minutes

Sponsored by the Ministry of Agriculture, Nature Management and Fisheries; the Ministry of Environment; Prince Bernhard Foundation; The Society for Dune conservation. On 16 mm and VHS, 28 minutes. Language: Dutch, English or German.

Binnenhof, 22 March 1991
‘Powerful message … ‘protect what is left’ 

De Telegraaf, 23 March 1991
‘Surprising film about our Dutch dunes ….’ 

Haagsche Courant, 23 March 1991
‘Unique images of the Dutch dune areas ….’ 

Uit HET BINNENHOF van vrijdag 22 maart 1991

NEDERLANDSE DUINEN STAAN ER SLECHT BIJ

"Beschermen wat ons nog rest en herstellen wat verloren is gegaan. Dat is duinbehoud". Met deze krachtige slotzin vatten de natuurfilmers Monique van den  Broek en Jan van den Ende hun standpunt samen in de film ‘Duinbehoud’.

In deze film, die gisteren in de aula van het Haagse Museon zijn première beleefde, uiten de filmers hun bezorgdheid over de toekomst van de Nederlandse duinen. "De duinen vormen de basis van Nederland. Ze behoren tot de rijkste van Europa. Het is van Europees belang dat we de duinen behouden en herstellen", zegt het tweetal. 
Het blijkt dus niet zo best te gaan met het zesduizend jaar oude Nederlandse duinlandschap. Door bebouwing, de uitbreiding van industrie en recreatie wordt het duingebied van alle kanten bedreigd en weggevaagd. Deze menselijke handelingen die de natuur verstoren moeten worden tegengegaan, zo willen de makers vertellen. 

Duinkonijn
"We willen de mensen bewuster maken van de waarde van het duinlandschap", zegt regisseuse Monique van den Broek. "Er wordt te weinig stilgestaan bij de teloorgang van deze gebieden. De oprukkende industrie en recreatie jagen de dieren die in de duinen wonen zoals het duinkonijn, de lepelaar en de boomkikker uit hun huis en talrijke plantjes worden in hun bestaan bedreigd". Vooral de recreatie moet het ontgelden in de film. In veel gevallen moeten de duinen wijken voor de aanleg van recreatiegebieden zoals golfbanen, fietspaden, crossterreinen en bungalowparken. Vaak kan in plaats van het duinlandschap een ander terrein voor die sportbeoefening heel geschikt zijn. "De natuurlijke recreatie, waarbij de natuur niet wordt aangetast, is het toekomstbeeld", aldus de makers in de film.
Staatssecretaris drs. J. Gabor (Natuurbeheer), die bij de presentatie aanwezig was, kondigde aan dat de groenstructuur in de Randstad wordt veranderd. "Het beleid houdt rekening met de duinen. Zo komen veel recreatiegebieden in speciaal aangelegde gebieden, zodat het duinlandschap wordt ontlast". 
De film geniet de volle steun van de overheid en is gemaakt in opdracht van de ministeries van VROM en Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en de Stichting Duinbehoud. Het Prins Bernhard Fonds heeft de rol van sponsor op zich genomen. De rolprent probeert een zo breed mogelijk publiek te bereiken. Hij is nu nog te zien in het Museon, maar gaat weldra samen met de Stichting Duinbehoud het land in. Tevens is er een videoversie van veertien minuten gemaakt die speciaal bedoeld is voor de eerste klassen van de middelbare scholen. Uit omroepland kwam het aanbod van de AVRO om de film tweemaal uit te zenden. 
Belangstelling genoeg dus. "Dat is heel positief, want zo krijgt de problematiek rond de duinen ruime aandacht", aldus Van den Broek. "We hopen dat onze film discussies oproept en de mensen aan het denken zet over het Hollandse duinlandschap. Dat doen we door niet alleen de mooie, maar ook de realistische kant van de duinen te tonen. 
Pas als de film een landelijk effect heeft en de denkwijze van overheid en burgers over de toekomst van de duinen verandert, dan hebben we ons doel bereikt". 

Uit  "HET BINNENHOF"  van vrijdag 22 maart 1991

Cannegieter voorzitter 'Duinbehoud' 

DEN HAAG - Vlak voor de première van de film Duinbehoud heeft prof. dr. H. Udo de Haes de voorzittershamer van de Stichting "Duinbehoud" over gedragen aan mr. P. Cannegieter, burgemeester van Voorschoten. Udo de Haes was 14 jaar geleden de oprichter en eerste voorzitter van de stichting. "Duinbehoud" stelt zich ten doel het duin in Nederland te beschermen tegen een verdere aantasting. In de afgelopen 14 jaar groeide het aantal activiteiten en kreeg de stichting door de uitgave van het kwartaalblad "Duin" veel sympatisanten. Van een enthousiast groepje goedwillende amateurs heeft de Stichting Duinbehoud zich ontwikkeld tot een gerespecteerde gesprekspartner met veel kennis en ervaring als het thema 'de duinen' op het programma staat. 

Uit de Reiskrant van de "TELEGRAAF" van zaterdag 23 maart 1991

VERRASSENDE FILM OVER ONZE DUINEN

"Er gebeurt zo ontzettend veel in de duinen," zegt filmer Jan C. van den Ende. "Je kunt er een jaar vakantie doorbrengen en dan heb je nog niet alles gezien." Zelf had Van den Ende ruim 200 volle werkdagen nodig om onze duinen in beeld te brengen. Deze maand gaat de door hem gemaakte film 'Duinbehoud' in première.

Voor de film, waarvan ook een video is gemaakt, zwierf Van den Ende met regisseuse Monique van den Broek door de ruim 250 kilometer duinen die ons land van noord naar zuid telt. Op sommige plaatsen zijn de duinen zes kilometer breed en op andere plekken slechts enkele honderden meters. De film gaat over de waarden en de bedreigingen van dit duingebied. 
In de film kunnen de kijkers onder meer kennis maken met de lepelaar, met de veel voorkomende vos, met de zeldzame boomkikker, maar ook de mens wordt enkele keren verrassend in beeld gebracht; massarecreatie en hoe gaan we vandaag en in de toekomst met onze duinen om. En wat Van den Ende betreft kunnen we niet zuinig genoeg zijn op de strook zand langs onze kust. 
"En het gekke is," zo blijkt uit de woorden van filmer Van den Ende, "het zijn hardlopers die de natuur het meest verstoren. Als trimmers door de duinen rennen, wij noemen ze hijgers, dan stuiven de dieren alle kanten op om een goed heenkomen te zoeken. Van auto's of fietsers of vliegtuigen zijn de dieren over het algemeen niet bang." 
Van den Ende bewijst deze stelling door midden in de duinen bij Vogelenzang zijn auto te stoppen en zijn inzittenden er uit te laten. "Nu rustig lopen," zegt hij met amper gedempte stem. En werkelijk, voor het eerst in hun leven zien een paar stadsbewoners in eigen land een ree in het wild. 
Het diertje doet net of het de mensen niet ziet en tippelt rustig verder, totdat er een moeder met kinderwagen komt aanrijden. De ree springt verschrikt op en kiest in het dichte hout het hazepad. "Ik durf te wedden dat deze vrouw niets heeft gemerkt," zegt Van den Ende. En zo zijn er volgens hem meer mensen die bijvoorbeeld al meer dan tien jaar in de duinen komen, maar nog nooit zoiets hebben gezien.  

Bewonderd
"Op de plek waar we de ree zagen heb ik het diertje ook gefilmd," vervolgt de cineast. "Alle dieren die op de film te zien zijn kunnen in de vrije natuur door iedereen worden bewonderd," verzekert Van den Ende. "Wie zich hierover laat voorlichten weet hoe dat moet. Belangrijk is dat men  zich weet te gedragen," zo luidt het simpele advies waarmee een volstrekt nieuwe wereld kan worden binnengetreden. 

"Niet trimmen, niet gillen of schreeuwen, niet met  'n crossmotor of mountainbike rijden, want dan zie je zeker geen dieren. Bovendien verpest je het zo ook voor een ander, die na dergelijk geweld ook niets meer te zien krijgt. " 
De vrees bestaat echter dat sommige duingebieden veranderen in één grote trimbaan. Er zijn zelfs sportscholen die adverteren om met grote groepen mensen in de duinen te gaan trainen. "Door de natuur moet je niet heen raggen. Van de natuur moet je genieten en hoe meer rust, des de beter het is".

Uit de "Haagsche Courant" 23 maart 1991

Duinbehoud! Over de waarden en de bedreigingen

"Het verhaal over de duinen begint zesduizend jaar geleden en dat is gezien de hele wereldgeschiedenis nog maar kort geleden. De duinen zijn dynamisch, zeer veranderlijk, onstuimig en voor de mensen van grote betekenis. Vroeger voor de bescherming tegen het water, later voor beweiding, akkerbouw en bewoning, thans voor drinkwater en recreatie ... en dan zitten we meteen met een dilemma!" 

Aldus begon staatssecretaris drs. J.D. Gabor van het Minister van Landbouw, Natuurbeheer en  Visserij zijn rede ter gelegenheid van de première van de film "Duinbehoud" jongstleden donderdag 21 maart in de grote zaal van het Museon te Den Haag. Deze film liet unieke beelden zien van het Nederlands duingebied. We zagen onder andere de lepelaars, we zagen zelfs de zeldzame boomkikker, die in de duinen van Zeeuws-Vlaanderen voorkomt en we zagen vanzelfsprekend de vossen die weer helemaal terug zijn. 

Maar de film gaat niet alleen over de dieren in de duinen, maar vooral ook over de vegetatie en tenslotte natuurlijk ook over de mens, over de massarecreatie, de industrie en de waterwinning. En de grote vraag die in de film aan de orde komt is "hoe gaan we er vandaag en in de toekomst mee om"? De mensen "gebruiken" de duinen al zo'n vierduizend jaar. Bepaalde vormen van gebruik kunnen al niet meer ongedaan gemaakt worden. Alle kernactiviteiten waarover mensen kunnen beschikken zullen aangewend moeten worden om de natuurlijke dynamiek in het duinlandschap weer terug te krijgen. De staatssecretaris zag positieve ontwikkelingen. Hij is van mening dat de nota Kustverdediging van Rijkswaterstaat aanknopingspunten biedt voor een dynamisch scenario. Ook de waterleidingsbedrijven gaan steeds meer uitkijken naar alternatieve vormen van waterwinning. Op een enkele plaats hebben ze zelfs de daad al bij het woord gevoegd. 

Drs. Gabor: "Zelf draag ik beleidsverantwoordelijkheid voor de recreanten. Met name in de Randstad, waar veel behoefte is aan recreatieve voorzieningen wordt in mijn beleid rekening gehouden met de aanwezigheid van de duinen. De Randstadgroenstructuur zal grote groene gebieden voor de recreant uit de stad omvatten. Die projecten zijn belangrijk voor het ontlasten van de druk op de duinen. Voor de stichting "Duinbehoud" is daarin een belangrijke rol weggelegd en de samenwerking met die stichting is thans prima"! 

En zich richtend tot de Stichting "Duinbehoud" maakte de staatssecretaris ter plekke bekend dat zijn ministerie samen met de Stichting is overeengekomen een visie op het gehele Nederlandse duingebied op zal stellen. Er is thans beschikbaar een educatief pakket "Duinen te kust en te keur" en thans ook de film "Duinbehoud" die ruime verspreiding zal krijgen op scholen en instellingen. Na een sein van de staatssecretaris kreeg het grote gezelschap overheidspersonen, natuurbeschermers en persmensen de film te zien. 

De film   
De film gaat over het herstel en de ontwikkeling van de natuurwaarden in het gehele duingebied. Zoals sluftervorming, regeneratie van natte duinvalleien, verstuivingen en de ontwikkeling van de binnenduinrand. De verschillende soorten duingebied met hun natuurlijke bewoners zijn uniek in beeld gebracht. Planten, zoogdieren, vogels en insecten laten zien hoe waardevol de duinen eigenlijk wel  zijn. Ook de mens in verschillende verschijningsvormen wordt verrassend in beeld gebracht. Van de Schiere-monniken via de aardappeltelers neemt de film de kijker mee naar het huidige duingebruik, met massa-recreatie, industrie en waterwinning. 

De makers 
De film werd gemaakt door Monique van den Broek en Jan van den Ende. Dit duo maakte al meer films over deze en soortgelijke onderwerpen. Bekend zijn de films "Vier Duindagen", "Den Haag Natuurlijk", "Het Duinkonijn" en "Natuurlijk Bos". Het filmduo reisde de hele Nederlandse kust af. Van Cadzand tot en met Rottemeroog. De film duurt bijna een half uur en het commentaar wordt gesproken door Ilse Wessel. Verschillende ministeries alsmede het Prins Bernhardfonds en de AVRO hebben financieel bijgedragen.